Δήλος

Η αιγαιόσαυρα είναι μεσαίου μεγέθους σαύρα που εμφανίζει εντυπωσιακή ποικιλομορφία. Το μήκος σώματος διαφέρει από πληθυσμό σε πληθυσμό και μπορεί να φτάσει τα 10 εκ., ενώ η μακριά ουρά έχει περίπου διπλάσιο μήκος. Τα αρσενικά άτομα είναι μεγαλύτερα και πιο εύρωστα από τα θηλυκά. Η χρωματική ποικιλία είναι επίσης μεγάλη, όμως ο τυπικός χρωματισμός της ράχης είναι καφέ ή λαδί με πολυάριθμες σκουρόχρωμες κηλίδες. Ειδικά στα θηλυκά, σχηματίζονται σκουρόχρωμες λωρίδες κατά μήκος της ράχης. Η κοιλία είναι ανοιχτόχρωμη, όμως κατά την αναπαραγωγική περίοδο, τα ενήλικα αρσενικά αποκτούν έντονα πορτοκαλί ή κίτρινα χρώματα στον λαιμό και μέρος της κοιλιάς. Η κατανομή του είδους περιλαμβάνει τα νότια Βαλκάνια. Στην Ελλάδα απαντάται σχεδόν σε ολόκληρη την ηπειρωτική χώρα, καθώς σε πολλά νησιά του Αιγαίου. Η αιγαιόσαυρα συναντάται σε ποικιλία ενδιαιτημάτων, από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι και σε υψόμετρο 2.000 μ., σε θαμνότοπους με φρυγανική και μακκία βλάστηση, σε βραχώδεις περιοχές, σε ξερολιθιές και κοντά σε ανθρώπινους οικισμούς, ενώ κατοικεί και σε πολλές βραχονησίδες. Είναι ημερόβιο είδος και τρέφεται κατά κύριο λόγο με έντομα, αράχνες και σαλιγκάρια. Σε γενικές γραμμές, η περίοδος αναπαραγωγής διαρκεί από την αρχή της άνοιξης έως το τέλος του καλοκαιριού. Τα θηλυκά γενούν 1-5 αυγά, μία ή δύο φορές καθ’ έτος, η επώαση των οποίων διαρκεί περίπου ένα μήνα. Η αιγαιόσαυρα περιλαμβάνεται στα Παραρτήματα ΙΙ της Σύμβασης της Βέρνης και ΙV της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

Το κροκοδειλάκι είναι μια σαύρα με μεγάλο κορμό και έντονα τραχύ δέρμα, όπου ξεχωρίζουν επάρματα και άκανθες, τα οποία δημιουργούν μια φυσική πανοπλία. Το σώμα του κυμαίνεται μεταξύ 15 και 30 εκ. και η ουρά είναι έως 25 εκ. Το γενικό χρώμα σώματος είναι σκούρο γκρίζο. Η ράχη φέρει σχηματισμούς που μοιάζουν με αστέρια σε πιο ανοιχτό πρότυπο. Ο πληθυσμός της Δήλου χαρακτηρίζεται από υπόλευκο ή υποκίτρινο χρώμα στο πάνω μέρος της κεφαλής και μπλε χρώσεις στα πρόσθια άκρα. Το κροκοδειλάκι εξαπλώνεται στη Μέση Ανατολή, την Κύπρο και την Ελλάδα, όπου απαντάται στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, στις κεντρικές Κυκλάδες, την Κέρκυρα, τους Παξούς, την Θεσσαλονίκη, ενώ πρόσφατα έχει εντοπιστεί στην Κρήτη και την Κάρπαθο. Η διατροφή του βασίζεται στα ασπόνδυλα (κυρίως στα έντομα), αλλά μπορεί να τραφεί και με μικρόσωμες σαύρες και ποντίκια. Αναπαράγεται από τα μέσα της άνοιξης έως τον Ιούνιο και τα θηλυκά άτομα γεννούν 3-12 αυγά άπαξ ανά έτος. Το είδος αναφέρεται στο Παράρτημα ΙΙ της Σύμβασης της Βέρνης και στο Παράρτημα IV της Οδηγίας 92/43 της Ε.Ε. Οι Έλληνες της Ιωνίας το ονόμασαν «κροκόδειλο», καθώς το έβλεπαν πάντα σε πέτρες και βράχια (κροκή = βότσαλο και δρίλος = σκουλήκι), τυπική εικόνα και στις μέρες μας: τα κροκοδειλάκια επιλέγουν θέσεις ψηλά πάνω σε ξερολιθιές ή βράχια και ανεβοκατεβάζουν το κεφάλι τους, τυπική συμπεριφορά των σαυρών της Οικογένειας Agamidae. Ο πυκνός πληθυσμός της Δήλου είχε εντυπωσιάσει τον J.P. Turnefort, ο οποίος μάλιστα απεικονίζει το κροκοδειλάκι στο βιβλίο του για τις περιηγήσεις του στην Ανατολή.