Μετέωρα

O σκεπαρνάς είναι ένα αποδημητικό είδους αποδόμορφου πουλιού, με ιδιαίτερη οικολογία μιας και περνάει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στον αέρα. Πετάει συνεχώς, έως και 6-7 μήνες αδιάκοπα, και ελίσσεται με πολύ υψηλή ταχύτητα στον ουρανό ή ανάμεσα σε βράχους και κτίρια, ενώ κάνει ιδιαιτέρως αισθητή την παρουσία του με το πολύ χαρακτηριστικό κάλεσμά του. Το είδος είναι ανοιξιάτικος και καλοκαιρινός επισκέπτης σε μία ζώνη που ξεκινά δυτικά από την Ιβηρική Χερσόνησο, περιλαμβάνει όλη τη λεκάνη της Μεσογείου, χώρες της Μέσης Ανατολής και φτάνει έως τα ανατολικά Ιμαλάια, ενώ διαχειμάζει στην Αφρική. Αξιοσημείωτο είναι πως υπάρχουν και πληθυσμοί που δεν μεταναστεύουν. Στην Ελλάδα έρχεται στα μέσα της άνοιξης και παραμένει έως αρχές του φθινοπώρου, απαντά σε όλη την έκταση της χώρας από το επίπεδο της θάλασσας έως το υψόμετρο των 2.500 μ, από βραχονησίδες έως βραχώδεις κορυφές. Προτιμά αποκλειστικά ενδιαιτήματα όπου υπάρχουν μεγάλα βράχια, παράκτιοι γκρεμοί, ορθοπλαγιές και φαράγγια, αλλά και κατοικημένες περιοχές με ψηλά οικοδομήματα όπως πολυκατοικίες, καμπαναριά ή παλιά κτίρια και αρχαία ερείπια όπως, κάστρα και φρούρια. Ο λόγος επιλογής τέτοιων ενδιαιτημάτων οφείλεται στην επιλογή θέσεων για να χτίσει την φωλιά του μέσα στις σχισμές, τις ρωγμές και τις οπές των βράχων, των σπηλαίων και των διαφόρων οικοδομημάτων, συχνά κατά αναπαραγωγικές αποικίες. Γεννάει την άνοιξη, 1-4 αυγά τα οποία εκκολάπτονται μετά από 17-23 ημέρες. Τα βράχια των Μετεώρων είναι μία αρκετά χαρακτηριστική θέση που μεγάλα σμήνη του είδους καθημερινά πετούν ανάμεσά τους και αντηχούν τα δυνατά τιτιβίσματά τους. Ο σκεπαρνάς έχει μήκος 20-23 εκ. και το άνοιγμα των μακριών και δρεπανοειδών φτερούγων του φτάνει έως και τα 60 εκ., τα δύο φύλα είναι όμοια, το πάνω μέρος του σώματος, τα πλευρά και το κολάρο τους είναι καφετί χρώματος, ενώ ο λαιμός και η κοιλιά είναι λευκά. Η ουρά είναι κοντή και διχαλωτή, τα πόδια επίσης κοντά με γαμψά νύχια, όπως κοντό είναι και το ράμφος, το οποίο όμως είναι αρκετά φαρδύ για να μπορεί να συλλαμβάνει τη λεία του εναερίως. Η δίαιτά του αποτελείται αποκλειστικά από αρθρόποδα, συνήθως μια μεγάλη ποικιλία ιπτάμενων ειδών, με κυριότερα τα ομόπτερα, τα δίπτερα και τα υμενόπτερα.

Ο ασπροπάρης είναι μικρός γύπας με μήκος που φτάνει τα 70 εκ., άνοιγμα φτερούγων που φτάνει το 1,70 μ. και βάρος που κυμαίνεται στα 2-2,5 κιλά. Πρόκειται για το μικρότερο είδος γύπα της Ευρώπης. Τα δύο φύλα δεν εμφανίζουν φυλετικό διμορφισμό, όμως τα θηλυκά είναι συχνά ελαφρώς μεγαλύτερα. Ο χρωματισμός του σώματος και των φτερούγων είναι κατά βάση λευκός, με τα πρωτεύοντα όμως και τα δευτερεύοντα φτερά να είναι μαύρα. Η ουρά εμφανίζει κατά την πτήση αναγνωριστικό σφηνοειδές σχήμα. Το πρόσωπο και ο λαιμός είναι γυμνά από φτέρωμα και είναι πορτοκαλί ή κίτρινα, ενώ τα φτερά στο πίσω μέρος του κεφαλιού είναι ανασηκωμένα. Τα νεαρά άτομα είναι σκουρόχρωμα. Είναι μεταναστευτικό είδος, με την εξάπλωση του να περιλαμβάνει τη νότια Ευρώπη, την κεντρική Αφρική, τη Μέση Ανατολή και τη νότια Ασία. Στην Ελλάδα έως τα μέσα του 20ου αιώνα ήταν ένα κοινό και διαδε- δομένο είδος σε ολόκληρη την επικράτεια, όμως ο πληθυσμός του έχει μειωθεί δραματικά και πλέον δεν ξεπερνά τα 10 ζευγάρια. Η περιοχή των Μετεώρων φιλοξενούσε κατά το παρελθόν σημαντικό αναπαραγόμενο πληθυσμό, ο οποίος όμως σήμερα περιορίζεται σε ένα μόλις ζευγάρι. Το είδος κατοικεί κυρίως σε ορεινές περιοχές και φωλιάζει σε βράχια σε κάθετες και απόκρημνες πλαγιές. Είναι μονογαμικό ζώο και η αναπαραγωγή λαμβάνει χώρα την άνοιξη. Τα θηλυκά γεννούν ένα με δύο αυγά, τα οποία επωάζονται και από τους δύο γονείς. Ο ασπροπάρης είναι πτωματοφάγο είδος και η σημαντικότερη απειλή που αντιμετωπίζει η δηλητηρίαση από δηλητηριασμένα δολώματα. Χαρακτηρίζεται ως Κρισίμως Κινδυνεύον είδος στον ελληνικό Κόκκινο Κατάλογο, ενώ περιλαμβάνεται στο Παράρτημα Ι της Οδηγίας για τα Πουλιά 2009/147.